Kiến

Kiến là loài động vật rất gần gũi với con người. Chúng thường kiếm ăn và làm tổ nơi con người sinh sống. Loài kiến vừa mang lại lợi ích nhưng cũng gây không ít phiền phức cho con người. Chính vì thế, rất nhiều người muốn tìm cách diệt kiến; tuy nhiên, việc tiêu diệt kiến tận gốc không phải là điều dễ dàng.

Loài kiến được xem là loài côn trùng “cổ’ xưa nhất, chúng sống theo tập đoàn khổng lồ với tính kỷ luật rất cao và có những tập tính vô cùng thú vị. Nếu biết được những “bí mật” về loài kiến sau đây, chắc chắn bạn sẽ tìm được cách tiêu diệt kiến hiệu quả và nhanh chóng.

kiến là loài côn trùng gần gũi với con người
Kiến là loài côn trùng sống gần gũi với con người

Sơ lược về loài kiến

Kiến là loài côn trùng thuộc bộ Cánh màng có tên khoa học là Formicidae. Hiện nay, các nhà khoa học đã tìm thấy hơn 15.000 loài kiến phân bố trên khắp thế giới. Trong đó đa dạng chủng loại nhất phải kể đến các nước nhiệt đới.

Loài kiến xuất hiện từ giữa kỉ Phấn trắng (Creta), khoảng 130 – 180 triệu năm trước đây. Chúng được xem là loài thống trị thế giới từ 60 triệu năm trước.

Về hình thái, một con kiến trưởng thành thường có kích thước 0,75 – 52 mm tùy loài. Loài lớn nhất là hóa thạch của Titanomyrma giganteum, với chiều dài lên đến 6 cm và sải cách 15 cm. Cơ thể kiến có thể được chia làm 3 phần gồm: Đầu, ngực, bụng.

  • Phần đầu là nơi tập trung các cơ quan cảm giác như mắt để cảm nhận ánh sáng; cặp râu gấp khúc luôn hoạt động giúp kiến giao tiếp với nhau và cảm nhận môi trường xung quanh. Ngoài ra, phần đầu còn có 1 cặp hàm vô cùng khỏe mạnh giúp kiến vận chuyển thức ăn, tự vệ và xây tổ.
  • Phần ngực được ngăn với phần bụng bởi chiếc eo thon gọn đẹp mắt mà người ta vẫn thường so sánh là eo con kiến. Trên phần ngực kiến có 3 cặp chân được trang bị những chiếc móc ở đầu giúp kiến bám và leo trèo tốt hơn.
  • Phần bụng là phần lớn nhất cơ thể kiến, nơi này tập trung các cơ quan tiêu hóa và cả bộ phận sinh dục của kiến.

Kiến hoàn toàn không có phổi và phải trao đổi không khí qua các lỗ thở trải dài khắp cơ thể.

Về màu sắc Kiến có nhiều màu sắc khác nhau, hầu hết chúng có màu đỏ hoặc đen, nhưng một vài loài có màu lục và các loài ở vùng nhiệt đới có ánh kim loại.

Tập đoàn kiến

Việt Nam nằm trong khu vực Nhiệt đới gió mùa, chính vì thế các loài kiến ở nước ta cũng hết sức đa dạng và phong phú. Các bạn có thể dễ dàng nhìn thấy các loại kiến như: Kiến đen, kiến gió, kiến hôi, kiến lửa, kiến vàng xuất hiện trong nhà hay sân vườn.

Các loại kiến trong môi trường tự nhiên thường sống thành những tập đoàn, chúng có tập tính xã hội cùng tính kỹ luật vô cùng cao.

Một ổ kiến thông thường sẽ chứa khoảng 100.000 con kiến. Thành phần các cá thể trong tổ kiến gồm kiến thợ, kiến đực và kiến chúa. Mặc dù tổ kiến có bao nhiêu cá thể thì cũng chỉ có một kiến chúa duy nhất và chúng nắm giữ sự độc quyền sinh sản

Kiến chúa có kích thước to lớn là thủ lĩnh của đàn kiến
Kiến chúa có kích thước to lớn là thủ lĩnh của đàn kiến

Kiến thợ là những con kiến cái, chiếm số lượng nhiều nhất tổ kiến. Chúng là những chiến binh cần mẫn thực hiện hầu hết tất cả các nhiệm vụ trong tổ như kiếm ăn, xây tổ, chăm sóc ấu trùng và ngay cả chiến đấu và bảo vệ kiến chúa…

Kiến đực chỉ chiếm số ít và chúng thường chết đi trong thời gian ngắn. Những con kiến đực chỉ có một nhiệm vụ cao cả là giao phối với kiến cái để duy trì nòi giống.

Kiến chúa chúng là “nữ hoàng của tổ kiến. Kiến chúa thường có kích thước lớn hơn những cá thể khác trong đàn. Chúng sống trong phòng chúa ở giữa tổ kiến, được bảo vệ chặt chẽ bởi kiến thợ. Kiến chúa chỉ có nhiệm vụ duy nhất là đẻ trứng tạo ra những thế hệ kiến thợ nối tiếp để duy trì tổ kiến.

Kiến chúa có thể giao phối với kiến đực (sinh sản hữu tính) để tạo ra các các thể đực trong tổ hoặc sinh sản vô tính để tạo ra toàn kiến cái (kiến thợ).

Kiến chúa nắm một vị trí vô cùng quan trọng trong tổ, một số loài kiến khi kiến chúa chết chúng sẽ chết cùng với kiến chúa. Hoặc xảy ra tranh chấp quyền lực trong tổ. Vì thế, tiêu diệt được kiến chúa đồng nghĩa với việc có thể tiêu diệt được cả tổ kiến.

Vòng đời của kiến – Kiến sống được bao lâu?

Kiến có tuổi thọ khá cao so với các loài côn trùng khác. Một con kiến chúa có thể sống lâu nhất khoảng từ 10 tới 30 năm. Với Kiến thợ thời gian sống sẽ thấp hơn trong khoảng từ 1 đến 5 năm. Còn kiến đực chỉ sống trong thời gian ngắn chỉ vài tuần tới vài tháng sau khi đã giao hoàn thành việc giao phối.

Dù là loài kiến gì thì quá trình sinh trưởng của kiến của trải qua 4 giai đoạn cơ bản là: Trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành. Từ giai đoạn trứng đến khi trở thành một con kiến trưởng thành thường trải qua 60 ngày.

Vòng đời của kiến trải qua 3 giai đoạn: trứng, ấu trùng và kiến trưởng thành
Vòng đời của kiến trải qua 3 giai đoạn: trứng, ấu trùng và kiến trưởng thành

Trứng

Sau khi thụ thai thành công cùng kiến đực, kiến chúa tìm một nơi thích hợp để đẻ trứng. Trung bình một con kiến chúa có thể đẻ được 1 trứng/ ngày và chúng sẽ đẻ trứng trong suốt quãsng đời của mình

Trứng kiến thường rất nhỏ, có màu trắng đục. Sau khoảng từ 1-2 tuần trứng sẽ nở và chuyển sang giai đoạn ấu trùng.

Giai đoạn Ấu trùng

Sau một thời gian trứng sẽ nở thành ấu trùng. Ấu trùng kiến lúc này khá yếu ớt, chúng có thân hình bầu, màu trắng đục, không có chân với phần đầu khá nhỏ.

Chịu trách nhiệm chăm sóc ấu trùng lúc này là kiến thợ chúng sẽ cho ấu trùng ăn liên tục qua đường hậu môn. Ấu trùng sẽ lột xác để lớn dần lên. Sau khoảng 3 – 4 lần lột xác chúng sẽ chuyển sang giai đoạn nhộng.

Giai đoạn Nhộng

Sau lần lột da cuối cùng, ấu trùng hóa nhộng. Nhộng có màu trắng trong và có hình dáng khá giống kiến trưởng thành nhưng chân và râu được cuộn lại vào trong cơ thể.

Giai đoạn này nhộng không hoạt động nhiều, cũng không ăn uống tuy nhiên, chúng phát triển cơ thể rất mạnh mẽ.

Kiến trưởng thành

Một thời gian sau khi đã phát triển đầy đủ, nhộng sẽ phá vỡ kén của mình để trở thành kiến trưởng thành và tiếp tục nhiệm vụ của mình trong tổ kiến.

Những sự thật thú vị về loài kiến

Kiến chúa giữ độc quyền sinh sản như thế nào?

Khi đã đủ trưởng thành kiến được và kiến cái trong tổ sẽ mọc cánh, bay ra khỏi tổ, tiến hành giao phối và đẻ. Tuy nhiên, chỉ có trứng của “nữ hoàng” mới được phép phát triển còn trứng của kiến thợ sẽ bị những con kiến khác phá bỏ.

Nguyên nhân là do kiến chúa tiết ra một loại pheromone, khóa hết toàn bộ chức năng sinh sản của kiến thợ khi chúng tiếp xúc với trứng đồng thời chúng cũng tạo ra một hỗn hợp hydrocarbon kiến chúa truyền từ cơ thể sang trứng, đóng vai trò phân biệt đâu là trứng kiến thợ, trứng kiến chúa, để đàn kiến biết đường mà tiêu diệt trứng của kiến thợ dám “cạnh tranh”.

Kiến là loài vật nhỏ bé có sức mạnh phi thường

Kiến là loài động vật vô cùng chăm chỉ, chúng kiên trì làm việc suốt cả ngày. Trong quá trình tìm kiếm thức ăn hoặc làm tổ, một con kiến ​​có thể mang trọng lượng gấp 50 lần trọng lượng của chính nó đông thời chúng còn phối hợp với nhau để di chuyển các vật thể lớn hơn thành một nhóm. Chính vì thế, kiến còn được xem là những “lực sĩ” trong tự nhiên.

Kiến là "lực sĩ" trong giới tự nhiên bởi khả năng mang vác nặng
Kiến là “lực sĩ” trong giới tự nhiên bởi khả năng mang vác nặng

Loài kiến cắn đau nhất thế giới

Ngôi vị quán quân trong hạng mục vết cắn đau nhất thuộc về loài kiến Đạn (Bullet ant). Vết đốt của chúng gây đau đớn vô cùng cho nạn nhân tương tự như vết đau đạn bắn. Cơn đau này lại kéo dài vô cùng dai dẳng và chỉ hết đau sau 24 giờ.

Tổ kiến lớn nhất thế giới

Tổ kiến lớn nhất thế giới được ghi nhận ở Argentina vào năm 2000. Tổ kiến “siêu to khổng lồ” này gồm 33 quần thể kiến ​​đã hợp nhất thành một siêu lục địa khổng lồ có kích thước lên đến 3.700 dặm, với hàng triệu tổ và hàng tỷ kiến thợ.

Nhiều tổ kiến hợp lại thành một tổ kiến khổng lồ
Nhiều tổ kiến nhỏ hợp lại thành một tổ kiến khổng lồ

Kiến thích ăn đồ ngọt

Kiến có thể ăn hầu hết các loại thức ăn. Nhưng món khoái khẩu của chúng vẫn là thức ăn có vị ngọt và đặc biệt là mật của rệp vừng. Chính vì thế, việc xuất hiện rệp trong vườn cũng đi kèm theo sự tấn công của kiến, chúng là bộ đôi sống cộng sinh hoàn hảo trong tự nhiên.

Kiến giúp phân tán hạt giống

Trong quá trình tìm kiếm thức ăn, kiến sẽ mang các loại hạt về tổ. Đây là môi trường vô cùng màu mỡ và giàu dinh dưỡng giúp hạt giống nảy mầm và phát triển tươi tốt.

Kiến giúp tiêu diệt một số côn trùng

Một số loại kiến rất thích ăn côn trùng vì lượng protein dồi dào mà các loại côn trùng này mang lại cho kiến. Kiến có thể ăn từ mối, ve, rệp, bọ chét đến gián…. là những côn trùng có hại cho con người. Ngoài ra, một số loại kiến còn giúp con người kiểm soát dịch hại trên ruộng lúa như kiến vàng Pesky.

Kiến còn giúp tiêu diệt một số côn trùng
Kiến còn giúp tiêu diệt một số côn trùng

Loài kiến nhỏ bé nhưng mang trên mình những đặc tính vô cùng thú vị. Tuy chúng gây khá nhiều phiền phức và rắc rối cho con người tuy nhiên kiến cũng có mang đến cho chúng ta nhiều lợi ích đáng ghi nhận. Vì thế, các bạn cần cân nhắc trước khi diệt kiến để tránh làm mất đi một người bạn có lợi và mất cân đồng thời mât đi cân bằng sinh thái

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *